VR GLOBAL GROUP

Standartlarla qururuq. Audit ilə yoxlayırıq.

TİKİNTİ • TƏMİR • AUDİT • TEXNİKİ NƏZARƏT

“Məkan insana uyğunlaşmalıdır; insan məkana məcbur edilməməlidir.”

Muxtar Ərturan

Novator Memar

Novator Memar

İnşaat məsələləri üzrə ekspert

Muxtar Ərturan — azərbaycanlı memar-dizayner, insan mərkəzli şəhərsalma üzrə mütəxəssis, inşaat və təmir üzrə ekspertdir. Onun layihələndirmə yanaşması iki miqyası birləşdirir: şəhərdə müxtəlif yaş və hərəkət imkanları olan insanlar üçün əlçatan ictimai məkanlar, mənzildə isə sakinlərin fərdi ehtiyaclarına uyğun həllər.

Muxtar Ərturan “VR Standartları 2026” elmi əsərinin, VR Adaptiv Erqonomik Əmsalının və VR Adaptiv Erqonomik Ölçü Sisteminin müəllifidir. Kitabda ilk dəfə sistemli şəkildə təqdim etdiyi metod əsasında VR Adaptiv Erqonomik Kalkulyatoru hazırlayıb. Bu alət memar və dizaynerlərə istifadəçinin bədən ölçülərinə əsasən layihə ölçülərini seçməyə və ortaq məkanlarda ailə üzvlərinin ehtiyaclarını uzlaşdırmağa kömək edir.

Muxtar Ərturan metodikanı VR GLOBAL GROUP layihələrində tətbiq edir, VR Akademiyasında isə onun praktik əsaslarını real obyektlər üzərində tədris edir.

VR STANDARTLARI 2026İnteraktiv elektron kitab • R14
PRINT-001/R14NÜMUNƏ · 24 / 889 SƏHİFƏ
Məkan insana uyğunlaşır

Kitabı sifariş et

Kitabın üz qabığına klikləyin və ya aşağıdakı keçid düymələrindən istifadə edin.

← Geriİrəli →
Ön üz qabığı
Üz qabığına klikləyin — kitab açılacaq

Birbaşa keçid

Yoxlama üçün seçilmiş səhifələr
İŞLƏK NÜMUNƏ · PRINT-001/R14. İçəridəki ilk 24 səhifə təqdim etdiyiniz 889 səhifəlik PDF-dən dəyişdirilmədən görüntü kimi götürülüb; ön və arxa üzlər təsdiqlənmiş orijinal fayllardır. Bu, bütün kitabın tamamlanmış elektron nəşri deyil.
İdarəetmə: ← → / Page Up Page Down / barmaqla sürüşdürmə.

VR STANDARTLARI 2026 / MƏHDUD NÜMAYİŞ

Məkan sizə
uyğunlaşsın.

Eyni ölçü, fərqli insanlar. Boyunuzu daxil edin və üç interyer elementində baza ölçü ilə ilkin fərdi nəticənin fərqini görün.

Professional sistem: erqonomika · işıqlandırma · havalandırma · isitmə-soyutma · təhlükəsizlik

PROFESSIONAL VERSİYAYA GİRİŞYalnız metodiki təlimi tamamlayan və xüsusi sertifikat alan tələbələr üçün.Təqdimat şərtinə baxın

İlkin ölçülərinizi müqayisə edin

01 / BOY GÖSTƏRİCİSİ
sm

140–210 sm · ən çox bir onluq rəqəm.
Bu, demo sərhədidir, antropometrik norma deyil.

Ad və telefon tələb edilmir. Boy göstəricisi hesablanır, bu tətbiqin bazasında saxlanılmır.

Boyunuzu daxil edin

Nəticə gözlənilir
01

İşıq açarının mərkəzi

Baza ölçüsü 900 mm

—mm

İlkin fərdi müqayisə

Bitmiş döşəmədən açarın mərkəzinə.

R14 · §6.7 Kitabın ilkin bazası

02

Oturacağın üst səthi

Baza ölçüsü 450 mm

—mm

İlkin fərdi müqayisə

Bitmiş döşəmədən istifadə yükü altındakı oturma səthinə.

R14 · §6.10 Kitabın ilkin bazası

03

Mətbəx iş səthi

Baza ölçüsü 900 mm

—mm

İlkin fərdi müqayisə

Bitmiş döşəmədən iş səthinin üstünə.

R14 · §6.8 Kitabın ilkin bazası

Bu rəqəmlərlə montaj etməyin. Boy üzrə nəticə yalnız ilkin proporsional müqayisədir. Faktiki bədən ölçüləri, məkan, məhsul və təhlükəsizlik yoxlanılmadan yekun layihə qərarı deyil.

PROFESSIONAL SİSTEMİN ƏHATƏSİ

Yalnız üç ölçü deyil.
Bütöv məkan yanaşması.

Bu açıq demo sistemin kiçik hissəsini göstərir. Professional kalkulyatorda erqonomika ilə yanaşı işıqlandırma, havalandırma, isitmə-soyutma və təhlükəsizlik üzrə ilkin hesab və yoxlama bölmələri də yer alır.

01

Fərdi və ailəvi erqonomika

İstifadəçi antropometriyası, element bazası, fərdi nəticələr və uyğun olduqda ortaq ilkin namizədlər.

Ölçmə · müqayisə · funksional yoxlama
02

İşıqlandırma

Fəaliyyət zonaları üzrə işıqlanma, ilkin işıq axını və işıqlandırma həllərinin qiymətləndirilməsi.

lx · lm · fəaliyyət səthləri
03

Havalandırma

Otağın funksiyası və həcminə bağlı ilkin hava sərfi, hava yolu və daxili hava keyfiyyəti üzrə yoxlamalar.

m³/saat · hava axını · mənbə nəzarəti
04

İsitmə və soyutma

İqlim, otaq və konstruksiya məlumatları üzrə ilkin istilik-soyutma qiymətləndirməsi və avadanlıq seçiminə hazırlıq.

W / kW · iqlim · istilik yükü
05

Təhlükəsizlik sistemləri

Yanğın aşkarlanması, elektrik, qaz / CO, su sızması, təxliyə və əlçatanlıq üzrə texniki yoxlama istiqamətləri.

Risk · mühəndis baxışı · təhlükəsizlik
06

Otaq və layihə hesabatı

Məkanlar üzrə ölçülər, baza və mənbə statusları, fərdi nəticələr və mütəxəssis dəqiqləşdirməsi tələb edən hissələr.

Mənbə · nəticə · qərar izi

Professional imkanlar burada tanıdılır, açıq demoda işə salınmır. İlkin mühəndis hesabları tam layihəni, cihaz seçimini və təhlükəsizlik təsdiqini əvəz etmir. Nəticələr faktiki ölçülər, tətbiq olunan tələblər və mütəxəssis yoxlaması ilə tamamlanır.

RƏQƏMDƏN QƏRARA

Hesab başlanğıcdır.
Uyğunluq ayrıca yoxlanır.

İlkin nəticə bir göstəricidir. Onun sizin məkanınızda düzgün tətbiqi əlavə ölçmə və peşəkar qərar tələb edir.

01

Baza ölçüsü

Kitabdakı ilkin istinad göstərilir. Bu rəqəm universal montaj norması deyil.

02

Fərdi müqayisə

Boyunuz əsasında yalnız ilkin proporsional nəticə hesablanır.

03

Funksional yoxlama

Açarda əlçatma, oturacaqda dizaltı, iş səthində dirsək ölçüsü və real istifadə qiymətləndirilir.

04

Layihə qərarı

Məhsul, təhlükəsizlik və obyektin şərtləri yoxlandıqdan sonra mütəxəssis tərəfindən müəyyən edilir.

BİR EV. FƏRQLİ İNSANLAR.

Ailə üçün necə işləyir?

Üç şərti yetkin profil üzrə hazır nümunəyə baxın. Öz ailə üzvlərinizi əlavə etmək demo imkanına daxil deyil.

İşıq açarının mərkəzi · baza: 900 mm. Üç şərti yetkin profil. Bu, ailənizin hesabı deyil. Ortaq montaj hündürlüyü hesablanmır.

A profili

Boy: 160 sm

847 mm

B profili

Boy: 170 sm

900 mm

C profili

Boy: 180 sm

953 mm

Ortaq ölçü avtomatik orta rəqəm deyil. Burada ortaq montaj hündürlüyü hesablanmır. Hər şəxsin faktiki əlçatması, istifadə rolu və təhlükəsizlik ayrıca qiymətləndirilməlidir.

PROFESSIONAL İSTİFADƏ ÜÇÜN MƏCBURİ ŞƏRT

Metodiki təlim.
Xüsusi sertifikat.
Professional kalkulyator.

VR Adaptiv Erqonomik Kalkulyatorun professional versiyası yalnız “VR Standartları 2026” metodiki təlimini tamamlayan və xüsusi sertifikat alan tələbələrə təqdim ediləcək.

Bu, əldə edilən biliklərin gələcək peşəkar fəaliyyətdə düzgün tətbiqi üçündür. Kursda sadəcə iştirak etmək kifayət etmir.

01

“VR Standartları 2026”
metodiki təlimini tamamlayın.

02

Təlim üzrə
xüsusi sertifikat əldə edin.

03

Professional kalkulyatorla
peşəkar fəaliyyətinizi davam etdirin.

Professional versiyanın təqdimatı və istifadəsi şirkətin müəyyən etdiyi qaydalarla rəsmiləşdirilir. Korporativ təlimdə iştirak da metodiki təlim və xüsusi sertifikat şərtini əvəz etmir. Açıq demoda professional versiyanın yüklənməsi və avtomatik giriş yoxdur.

LAYİHƏ · TƏHSİL · KORPORATİV ƏMƏKDAŞLIQ

VR ilə işləməyin üç yolu.

Nümayişdən real layihəyə, təlimdən professional istifadəyə.

01 / LAYİHƏ SİFARİŞİ

Hesablanmış ölçülərlə
daxili məkan həlləri.

VR Standartları 2026 əsasında dizayn və layihə sifariş verdikdə, VR Adaptiv Erqonomik Kalkulyatorla hesablamalar aparılır və istifadəçi, məkan və avadanlıq xüsusiyyətlərinə uyğun daxili məkan həlləri hazırlanır.

Baza → fərdi hesab → funksional yoxlama → layihə həlli

02 / TƏLƏBƏLƏR ÜÇÜN

Sertifikatlı təlimdən
peşəkar istifadəyə.

“VR Standartları 2026” metodiki təlimini tamamlayan və xüsusi sertifikat alan tələbələrə gələcək peşəkar fəaliyyətlərində istifadə üçün VR Adaptiv Erqonomik Kalkulyatorun professional versiyası təqdim ediləcək. Təlimdə hesabların aparılması, nəticələrin şərhi və tətbiq sərhədləri öyrədilir.

Yalnız metodiki təlimi tamamlayan və xüsusi sertifikat alan tələbələr. Kursda sadəcə iştirak etmək kifayət etmir.

03 / İNŞAAT ŞİRKƏTLƏRİ ÜÇÜN

Komandanız üçün
korporativ təlimlər.

İnşaat şirkətləri ilə müqavilə əsasında korporativ treninqlər keçirilir. Proqrama VR Standartları metodologiyasının layihə prosesində tətbiqi və kalkulyatorun professional istifadəsi üzrə təlimlər daxildir.

Təlimin formatı və əhatəsi müqavilə ilə müəyyən olunur. Professional versiyanın təqdimatında metodiki təlimi tamamlamaq və xüsusi sertifikat almaq şərti qorunur.

Professional versiya yalnız metodiki təlimi tamamlayan və xüsusi sertifikat alan tələbələrə, ayrıca istifadə qaydaları çərçivəsində təqdim ediləcək. Kitab sifarişi, layihə sifarişi və ya açıq demodan istifadə avtomatik professional giriş yaratmır.

ELMİ VƏ TEXNİKİ İSTİNAD XƏRİTƏSİ

Mənbəsi görünən
layihə yanaşması.

VR Standartları 2026-da yerli normalar və beynəlxalq texniki mənbələr fərqli tətbiq sahələri ilə təqdim olunur. Aşağıdakı adlar istinaddır; şirkətin, kalkulyatorun və ya nəticələrin bu qurumlar tərəfindən sertifikatlaşdırıldığını bildirmir.

AzDTNAZS / GOSTISOENIECDINBSASTMASHRAECIE / IESADANFPA

Yerli tətbiq tələbləri əsasdır. Standart, qanun, elmi bələdçi, məhsul bəyannaməsi və sertifikatlaşdırma sistemi eyni anlayış deyil. Konkret hissə, qüvvədə olan redaksiya və obyektə tətbiq sahəsi hər layihə üçün ayrıca yoxlanılır. Rəsmi loqolar və sertifikat nişanları istifadə edilmir.

R14 kitabının seçilmiş mənbə reyestri

Əlavə C · 70 qeyd · 12 qrup

Reyestrdəki 70 nömrəli qeydin hamısı aşağıda qruplaşdırılıb. Bu, dünyada mövcud bütün standartların və ya kitabın bütün biblioqrafiyasının siyahısı deyil. İstinadın görünməsi onun bütöv metodunun demoda hesablandığı mənasına gəlmir.

Yerli hüquqi və normativ baza9 qeyd
01

Mülki Məcəllə

Müqavilə, öhdəlik və xidmət münasibətləri.

Hüquqi çərçivə
02

Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsi

Tikinti və layihələndirmə fəaliyyətinin yerli çərçivəsi.

Hüquqi çərçivə
03

Mənzil Məcəlləsi

Yaşayış sahələri və mənzil istifadəsi.

Hüquqi çərçivə
04

İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında Qanun

Sifarişçinin məlumatlandırılması və hüquqları.

Hüquqi çərçivə
05

AzDTN 2.7-2

Yaşayış binaları; tətbiq sahəsi üzrə planlaşdırma.

Yerli normativ istinad
06

AzDTN 2.7-3

Fərdi yaşayış evlərinin layihələndirilməsi.

Yerli normativ istinad
07

AzDTN 2.12-2*

İsitmə, havalandırma və kondisiyalaşdırma.

Yerli normativ istinad
08

AZS ГОСТ 21.101-2010

Layihə və işçi sənədlərinin təqdimatı.

Layihə sənədləri
09

Azərbaycanın yanğın, qaz, elektrik, sanitariya və əmək təhlükəsizliyi qaydaları

Konkret obyektə tətbiq olunan tələblər ayrıca seçilir.

Yerli qaydalar
Sahə, yaşayış sıxlığı və əlçatanlıq5 qeyd
10

Eurostat — overcrowding rate

Yaşayış sıxlığının statistik qiymətləndirilməsi; ölçü norması deyil.

Statistik metod
11

UK Nationally Described Space Standard (NDSS)

İngiltərə üzrə yaşayış sahələrinin müqayisəsi.

Xarici planlaşdırma istinadı
12

Approved Document M

İngiltərə üzrə əlçatanlıq və binalardan istifadə.

Rəhbər sənəd
13

2010 ADA Standards

ABŞ-da tətbiq dairəsi olan obyektlər; bütün mənzillər üçün ümumi norma deyil.

Xarici əlçatanlıq istinadı
14

BS 8300-1 / BS 8300-2

İnklüziv mühit: xarici sahələr və binalar; hissələrin tətbiqi fərqlidir.

Xarici standart
İşıqlandırma və vizual rahatlıq4 qeyd
15

EN 12464-1

Daxili iş yerlərinin işıqlandırılması.

Müqayisəli standart
16

EN 17037

Binalarda gündüz işığı və vizual şərait.

Müqayisəli standart
17

IES tövsiyələri və işıqlandırma bələdçiləri

Fəaliyyət zonaları üzrə işıqlandırma yanaşmaları.

Peşəkar mənbələr
18

CRI · CCT / Kelvin · UGR

Rəng ötürməsi, rəng temperaturu və gözqamaşdırma; ayrıca sertifikat deyil.

Texniki göstəricilər
Havalandırma və istilik rahatlığı7 qeyd
19

ANSI/ASHRAE 55

İstilik rahatlığının insan və mühit amilləri.

Müqayisəli standart
20

EN 16798-1

Havalandırma və daxili mühit üzrə giriş parametrləri.

Müqayisəli standart
21

ISO 17772-1

Binaların enerji hesablarında daxili mühit keyfiyyəti.

Müqayisəli standart
22

ANSI/ASHRAE 62.1

Yaşayış vahidlərinin daxili xaricində müvafiq obyektlərin havalandırılması.

Müqayisəli standart
23

ANSI/ASHRAE 62.2

Yaşayış vahidlərində havalandırma və mənbə nəzarəti.

Müqayisəli standart
24

WHO Housing and Health Guidelines

Sağlam yaşayış və mühit riskləri.

Elmi rəhbər mənbə
25

WHO — dampness, mould və indoor air quality

Rütubət, kif və daxili hava keyfiyyəti.

Elmi rəhbər mənbələr
Məhsul performansı və uyğunluq sənədləri6 qeyd
26

Regulation (EU) No 305/2011 — CPR

Tikinti məhsulları; keçid və tətbiq statusu ayrıca yoxlanır.

AB hüquqi çərçivəsi
27

Regulation (EU) 2024/3110 — CPR

Yenilənmiş tikinti məhsulları çərçivəsi; tətbiq mərhələləri ayrıca yoxlanır.

AB hüquqi çərçivəsi
28

CE marking

Konkret məhsulun aid çərçivədə bəyanı; VR sertifikatı deyil.

Məhsul nişanlaması
29

Declaration of Performance — DoP

Bəyan edilmiş performans; düzgün montaj zəmanəti deyil.

Məhsul bəyannaməsi
30

ETA / EAD

Məhsul üzrə qiymətləndirmə və qiymətləndirmə sənədi.

Texniki qiymətləndirmə
31

ASTM · EN · ISO · DIN · BS · GOST / AZS

Məhsul və sınaq metodları; konkret sənəd və hissə seçilir.

Standart ailələri
Yanğın, sürüşmə və material təhlükəsizliyi5 qeyd
32

EN 13501 seriyası

Tikinti məhsulları və elementlərinin yanğın göstəriciləri.

Təsnifat standartları
33

EN 13501-1

Tikinti məhsullarının yanğına reaksiyası.

Təsnifat standartı
34

EN 13501-6

Elektrik kabellərinin yanğına reaksiyası.

Təsnifat standartı
35

ISO 7010

Təhlükəsizlik işarələri; burada standart işarələrinin reproduksiyası verilmir.

İşarələr üzrə standart
36

Sürüşmə üzrə EN / DIN / BS və məhsul test protokolları

Yaş və quru səthlərdə sürüşmə müqaviməti.

Sınaq mənbələri
Ekoloji göstəricilər və emissiya5 qeyd
37

ISO 14025

EPD proqramları və ekoloji məhsul bəyannamələri.

Bəyannamə standartı
38

ISO 21930

Tikinti məhsulları və xidmətlərinin ekoloji məlumatı.

Bəyannamə standartı
39

EN 15804

Tikinti məhsulları üçün EPD-nin əsas qaydaları.

Bəyannamə standartı
40

GREENGUARD / Gold · FloorScore · M1 · Blue Angel · French VOC A+ · CDPH Standard Method

Daxili hava və emissiya göstəriciləri; eyni tipli standartlar deyillər.

Emissiya proqramları və metodlar
41

REACH / RoHS

Məhsul və material tərkibi üzrə ayrıca tələblər.

Maddə məhdudiyyəti çərçivələri
Ağac, mebel və mənşə3 qeyd
42

FSC

Meşə mənşəyi və məsuliyyətli təchizat.

Sertifikatlaşdırma sistemi
43

PEFC

Meşə idarəetməsi və təchizat zənciri.

Sertifikatlaşdırma sistemi
44

Chain of Custody — CoC

Sertifikatlı materialın təchizat zəncirində izlənməsi.

İzlənmə mexanizmi
Dayanıqlılıq, enerji və su2 qeyd
45

LEED · BREEAM · WELL · Fitwel · DGNB · HQE · Green Globes · Living Building Challenge

Bina və layihə səviyyəli yanaşmalar; VR bu sertifikatlara malikdir iddiası deyil.

Bina qiymətləndirmə sistemləri
46

ENERGY STAR · EU Energy Label · WaterSense · WELS · NFRC · Passive House / Passivhaus

Enerji, su, pəncərə və bina performansı; məhsula görə tətbiq olunur.

Performans və qiymətləndirmə sistemləri
İdarəetmə, keyfiyyət və əmək təhlükəsizliyi5 qeyd
47

ISO 9001

Keyfiyyət idarəetməsi; konkret layihənin avtomatik təsdiqi deyil.

İdarəetmə sistemi standartı
48

ISO 14001

Ətraf mühit idarəetməsi.

İdarəetmə sistemi standartı
49

ISO 45001

Əməyin mühafizəsi və işçi təhlükəsizliyi.

İdarəetmə sistemi standartı
50

ISO 50001

Enerji idarəetməsi.

İdarəetmə sistemi standartı
51

OSHA və əmək təhlükəsizliyi yanaşmaları

Risk savadlılığı üçün müqayisə; yerli tələbləri əvəz etmir.

Xarici qayda və metodlar
Layihə sənədləri, CAD və BIM5 qeyd
52

ISO 128

Texniki cizgilərin təqdimatı.

Cizgi standartları seriyası
53

ISO 13567

Qatların təşkili və adlandırılması.

CAD standartı
54

ISO 19650 seriyası

Tikinti məlumatlarının idarə edilməsi.

BIM standartları
55

IEC 60617

Elektrotexniki diaqramlarda simvol dili.

Qrafik simvol mənbəyi
56

NCS · AIA CAD Layer Guidelines · CSI UDS · NIBS BIM / Plotting Guidelines

Vərəq, qat, simvol və koordinasiya yanaşmaları.

Layihə sənədi sistemləri
Əsas elmi-metodoloji və əlavə yerli mənbələr14 qeyd
57

ISO 7250-1

Bədən ölçülərinin tərifləri və ölçmə nöqtələri; VR düsturunun sertifikatı deyil.

Antropometriya standartı
58

ISO 15535

Antropometrik məlumat bazalarının qurulması.

Antropometriya standartı
59

ISO 9241-210

İnteraktiv sistemlərin insan-mərkəzli dizayn prosesi.

Erqonomika standartı
60

ISO 19011

İdarəetmə sistemlərinin auditi; tikinti qəbul sertifikatı deyil.

Audit rəhbər standartı
61

EN 17210

Tikili mühitin istifadəyə yararlılığı üzrə funksional tələblər.

Əlçatanlıq standartı
62

DIN 18040-2

Almaniya üzrə mənzillərin maneəsiz planlaşdırılması.

Xarici layihələndirmə standartı
63

ISO 7730

Ümumi və yerli istilik rahatlığının qiymətləndirilməsi.

İstilik erqonomikası standartı
64

ISO 2631-2

Binalarda vibrasiyanın insana təsirinin qiymətləndirilməsi.

Vibrasiya standartı
65

ISO 9241-5

İş yerinin quruluşu və bədən mövqeyi.

Erqonomika standartı
66

DIN 4150-2

Binalarda vibrasiyanın insanlara təsiri.

Vibrasiya standartı
67

DIN 4108-7

Binalarda hava keçirməzlik; yerli norma deyil.

Xarici tikinti standartı
68

AzDTN 2.12-2* — yeni redaksiya qeydi

İsitmə, ventilyasiya və kondisiyalaşdırma üzrə reyestrin əlavə qeydi.

Yerli normativ istinad
69

AzDTN 2.12-4*

Binaların istilik mühafizəsi.

Yerli normativ istinad
70

AzDTN 2.12-6

Avadanlıqların və boru kəmərlərinin istilik izolyasiyası.

Yerli normativ istinad
Əlaqəli mühəndislik bölmələrinin əlavə istinadları22 qeyd
+

ISO/CIE 8995-1

Daxili iş yerlərinin işıqlandırılması

R14 §7B.9.19, §7B.15.22
+

CIE 227

Yaşlı və görmə imkanları məhdud şəxslər üçün işıqlandırma yanaşması

R14 §7B.15.22
+

IEC 60598-1

İşıq qurğularının təhlükəsizlik tələbləri

R14 §7B.15.22
+

IEC 60364 / IEC 60364-7-701

Aşağı gərginlikli elektrik qurğuları; vanna və duş yerləri

R14 təhlükəsizlik bölmələri, §7B.9.19
+

IEC 60529

Korpusların IP qorunma təsnifatı

R14 §7B.9.19
+

BS 7671

Böyük Britaniya elektrik qurğuları qaydaları

R14 təhlükəsizlik və yoxlama bölmələri
+

NFPA 70 — NEC

ABŞ elektrik qurğuları qaydaları

R14 təhlükəsizlik bölmələri
+

Approved Document B

İngiltərənin yanğın təhlükəsizliyi rəhbər sənədi

R14 təhlükəsizlik bölmələri
+

DIN 1946-6

Yaşayış havalandırması konsepsiyası

R14 §7C.7.16
+

ISO 52016-1

Bina istilik və soyutma yükü üzrə metod

R14 §7D.6 mənbə cədvəli
+

ASHRAE Handbook — Fundamentals

İsitmə, soyutma və istilik yükü metodları

R14 §7D.6 mənbə cədvəli
+

ANSI/ACCA Manual J

Yaşayış məkanlarının isitmə-soyutma yükü metodu

R14 §7D.6 mənbə cədvəli
+

CSA F280

Yaşayış binalarının isitmə və soyutma gücü

R14 §7D.6 mənbə cədvəli
+

ISO 52120-1

Bina idarəetməsi və enerji səmərəliliyi

R14 §7D.9.14
+

ISO 5149-4

Soyuducu sistemlərin istismarı və texniki xidməti

R14 §7D.11.18
+

ANSI/ASHRAE/ACCA 180

Kommersiya HVAC sistemlərinin texniki xidməti

R14 §7D.11.18
+

ANSI/ASHRAE/IES 202 · ASHRAE Guideline 0

Sistemlərin sınağı, sənədləşməsi və təhvili

R14 §7D.10.17
+

AzDTN 1.6-2* · TNvəQ 3.05.01-85*

Tikinti işlərinin təşkili və daxili sanitar sistemlər

R14 §7D.10.17
+

AzDTN 2.6-5 · AzDTN 2.7-12

Əlçatanlıq və ictimai binalar üzrə yerli tətbiq sahələri

R14 §7A.9.22
+

ANSI/IES/ALA RP-11-26

Yaşayış mühitlərinin işıqlandırılması

H3.10.64 istifadəçi PDF-si §7B mənbə qeydi; IES kataloqu
+

МСН 2.04-05-95

Təbii və süni işıqlandırma üzrə tətbiq istinadı

H3.10.64 istifadəçi PDF-si §7B mənbə qeydi
+

RIBA Plan of Work 2020

Layihə prosesinin mərhələli idarəedilməsi

R14 tətbiq mexanizmi bölməsi
Rəsmi mənbələr və yoxlama sərhədiKataloq keçidləri

09.11.2026: əsas seçilmiş kataloq və tətbiq səhifələri yoxlanılıb. Bütün normativ mətnlərin, dəyişikliklərin və 70 qeydin cari hüquqi statusunun tam auditi aparılmış sayılmır. Saytda standartların tam mətnləri yayımlanmır.

ISO 7250-1 ↗Antropometrik ölçmə tərifləri; ISO rəsmi kataloqu.

ISO/CIE 8995-1 ↗Daxili iş yerləri; yaşayış məkanının bütün sahələri üçün avtomatik norma deyil.

EN 12464-1 ↗BSI cari standart kataloqu.

ANSI/IES/ALA RP-11-26 ↗IES yaşayış işıqlandırması kataloq qeydi.

ASHRAE 62.1 / 62.2 ↗Fərqli obyekt sahələri üçün havalandırma mənbələri.

ASHRAE əlavələri ↗Dəyişikliklər layihə tarixində ayrıca nəzərə alınmalıdır.

ISO 19011 ↗İdarəetmə sistemlərinin auditinə rəhbərlik.

ISO 14025 ↗Ekoloji məhsul bəyannamələri; proqram sertifikatı deyil.

Azərbaycan normativləri ↗ARXKOM mühəndis sistemləri üzrə normativ kataloqu.

Müəlliflik hüququ ↗Əqli Mülkiyyət Agentliyinin ümumi izahı; konkret şirkətə hüquq ötürülməsini təsdiqləmir.

ISO ad və loqo qaydası ↗Rəsmi loqo icazəsiz istifadə edilmir; səhifədə yalnız mətn istinadları var.

Müəlliflik hüququ haqqında Qanun ↗Proqram kodunun müəlliflik mühafizəsi üzrə ümumi hüquqi mənbə; konkret hüquq sahibini bu kataloq keçidi təsdiqləmir.

NÖVBƏTİ ADDIM

Üç ölçüdən
bütöv məkana.

Kitabı sifariş edin, VR hesablamaları ilə dizayn və layihə həlləri üçün müraciət edin. Tələbə təlimləri və şirkətiniz üçün müqavilə əsaslı korporativ treninqlər haqqında məlumat alın.

Tam otaq proqramı, çoxistifadəçili hesablamalar və peşəkar hesabatlar bu açıq demoya daxil deyil.

Kitabı sifariş et

Təlimlərə qeydiyyatdan keç

Dizayn və layihə sifarişi

Korporativ təlim sifarişi

WhatsApp · 050 200 51 21
info@millistandart.az

Seçdiyiniz müraciətin mətni hazır açılır. Mesaj yalnız siz “Göndər” düyməsini basdıqdan sonra göndərilir; bu keçid avtomatik sifariş və ya qeydiyyat təsdiqi deyil.

Professional versiya yalnız metodiki təlimi tamamlayan və xüsusi sertifikat alan tələbələrə təqdim ediləcək. Təqdimat şərtinə baxın.

Kitabın tanışlıq hissəsi · millistandart.az

ƏQLİ MÜLKİYYƏT VƏ MÜƏLLİFLİK

VR GLOBAL GROUP MMC-nin əqli mülkiyyətidir.

VR Adaptiv Erqonomik Kalkulyator və “VR MINI DEMO — WEB” müəlliflik hüququ ilə qorunur.

VR Adaptiv Erqonomik Əmsalı və VR Adaptiv Erqonomik Ölçü Sisteminin müəllifi Muxtar Ərturandır. Metod ilk dəfə “VR Standartları 2026” elmi əsərində sistemli şəkildə təqdim edilmişdir.

Qanunvericilikdə nəzərdə tutulan istisnalar saxlanılmaqla, hüquq sahibinin yazılı icazəsi olmadan proqram kodunun, mətnlərin və orijinal təqdimat materiallarının köçürülməsi, dəyişdirilərək yayılması və kommersiya istifadəsinə yol verilmir. Professional istifadə üçün şirkətlə razılaşdırılmış şərtlər tətbiq olunur.

Professional kalkulyator kimlərə təqdim edilir?

Yalnız “VR Standartları 2026” metodiki təlimini tamamlayan və xüsusi sertifikat alan tələbələrə. Kursda sadəcə iştirak etmək kifayət etmir. Professional versiya gələcək peşəkar fəaliyyətdə istifadə üçün şirkətin müəyyən etdiyi qaydalarla təqdim ediləcək. Açıq demoda sertifikat yoxlanması, professional hesab açılması və ya proqramın yüklənməsi aparılmır.

İnşaat şirkətləri üçün korporativ təlimlər necə təşkil olunur?

İnşaat şirkətləri ilə müqavilə əsasında korporativ treninqlər və kalkulyatorun professional istifadəsi üzrə təlimlər keçirilir. Proqram, format və iştirak şərtləri müqavilədə müəyyən olunur. Professional versiyanın təqdimatı üçün metodiki təlimin tamamlanması və xüsusi sertifikat şərti korporativ iştirakçılara da aiddir.

Mənbə və elmi tətbiq sərhədi

“VR Standartları 2026”, PRINT-001/R14: §6.5–§6.6 — ilkin proporsional model; §6.7 — işıq açarı; §6.8 — mətbəx iş səthi; §6.10 — oturacaq. Metodoloji istinad boyu 1700 mm-dir. Bu, əhalinin rəsmi orta boyu deyil.

Göstərilən rəqəmlər təqdimat üçün 1 mm-ə yuvarlaqlaşdırılır; montaj müsaidəsi deyil. Eyni boy müxtəlif funksional bədən ölçülərini əvəz etmir. Uşaq, xüsusi əlçatanlıq və fərqli funksional ehtiyaclar bu məhdud nümunədə qiymətləndirilmir. Mütəxəssisə müraciət edin.

VR Adaptiv Erqonomik Əmsalı və VR Adaptiv Erqonomik Ölçü Sisteminin müəllifi Muxtar Ərturandır. Metod ilk dəfə “VR Standartları 2026” elmi əsərində sistemli şəkildə təqdim edilmişdir.

Demo nəyi açmır?

Yalnız üç seçilmiş element üzrə ilkin müqayisə açıqdır. Əlavə istifadəçi və otaq yaratmaq, tam element reyestrini görmək, mühəndislik hesablamaları aparmaq, PDF/Excel/JSON hesabatı çıxarmaq mümkün deyil. Hazır ailə nümunəsi dəyişdirilə bilən layihə deyil.

Kitabın tam faylı və peşəkar kalkulyator bu layihəyə daxil edilməyib. Ekranda göstərilən məlumatı kopyalamaq və ya ekran görüntüsü çəkmək texniki olaraq mümkündür.

Məlumatınız necə işlənir?

Demo ad, e-poçt və telefon toplamır; hesablamadan əvvəl qeydiyyat tələb etmir. Göndərilən boy yalnız serverdəki cari hesablama üçün istifadə olunur və bu tətbiqin bazasında və tətbiq jurnalında saxlanılmır. Cookie, reklam izləyicisi və analitika əlavə edilməyib.

Sorğu limitinə nəzarət üçün IP ünvanından alınan müvəqqəti texniki iz server yaddaşında saxlanılır. Hostinq və şəbəkə provayderinin giriş jurnalları ayrıca işləyə bilər. Əlaqə düymələri seçdiyiniz müraciətə uyğun hazır mətnlə WhatsApp və ya e-poçt tətbiqini açır. Mesajı istifadəçi özü göndərir; sifariş və qeydiyyat avtomatik təsdiqlənmir. Boy göstəriciniz həmin müraciətə avtomatik əlavə edilmir. WhatsApp keçidinə daxil olduqda üçüncü tərəfin xidməti açılır.

[ VRPROJECT ]

Xidmətlərimiz

Layihə • icra • nəzarət — bir məsuliyyət altında

Layihələndirmədən icraya, icradan audite qədər hər mərhələni VR standartları üzrə aparırıq. Ölçü otağa yox, insana görə seçilir; iş sənədlə təsdiqlənir; nəticə isə gözlə yox, rəqəmlə yoxlanılır.

Xidməti seç

VR Tikinti xidmətləri

Fərdi evlərdən sənaye obyektlərinədək tikinti işlərinin layihəyə uyğun təşkili və icra koordinasiyası.

Daxil olan xidmətlərGizlət
  • Fərdi ev və villaların tikintisi.
  • Yaşayış və qeyri-yaşayış obyektlərinin inşası.
  • Mülki və sənaye tikintisi.
  • Metal konstruksiya və quraşdırma-montaj işləri.
  • Yol, körpü, tunel və digər infrastruktur işləri üzrə partnyor xidmətləri.

VR Təmir və yenilənmə

Mənzil, ev və kommersiya məkanlarının təmiri, yarımçıq işlərin tamamlanması və qüsurların aradan qaldırılmasının təşkili.

Daxil olan xidmətlərGizlət
  • Mənzil, fərdi ev və villa təmiri.
  • Ofis və kommersiya məkanlarının təmiri.
  • Əsaslı, cari və qismən təmir.
  • Yarımçıq təmirin qiymətləndirilməsi və davam etdirilməsi.
  • Problemli işlərin düzəldilməsi üçün texniki iş planı.
  • Təmir mərhələlərinin və icraçıların koordinasiyası.

VR Memarlıq və interyer dizaynı

Məkanın imkanlarını, gündəlik istifadəni və estetik seçimləri birləşdirən layihə həlləri.

Daxil olan xidmətlərGizlət
  • Memarlıq layihələndirməsi.
  • İnteryer dizaynı.
  • Funksional planlaşdırma və alternativ plan variantları.
  • Obyektin ölçülməsi və mövcud vəziyyət planı.
  • Material, avadanlıq və interyer elementlərinin seçilməsi.
  • Layihə həllərinin icra ilə uyğunlaşdırılması.

VR Texniki audit və yoxlama

Obyektin texniki vəziyyətini, görülmüş işlərin keyfiyyətini və aşkar edilə bilən uyğunsuzluqları qiymətləndirin.

Daxil olan xidmətlərGizlət
  • Mənzil, fərdi ev və kommersiya obyektlərinin auditi.
  • Əmlak alınmazdan əvvəl texniki baxış.
  • Təmirə başlamazdan əvvəl mövcud vəziyyətin yoxlanılması.
  • Material və icra keyfiyyətinin qiymətləndirilməsi.
  • Faktiki ölçülərin layihə ilə müqayisəsi.
  • Su, elektrik, isitmə və havalandırma sistemlərinin razılaşdırılmış həcmdə yoxlanılması.
  • Qüsurların qeydə alınması və texniki tövsiyələr.

VR İşlərin təhvil alınmasına dəstək

Şirkət, podratçı və ya ustanın təqdim etdiyi işi qəbul etməzdən əvvəl keyfiyyətini və tamamlanma vəziyyətini yoxladın.

Daxil olan xidmətlərGizlət
  • Usta və briqadanın gördüyü işlərin yoxlanılması.
  • Tikinti və təmir şirkətinin təhvil verdiyi işlərə baxış.
  • Ayrı-ayrı iş mərhələlərinin qəbuluna texniki dəstək.
  • Tamamlanmış təmirin yekun yoxlanılması.
  • Müqavilə, layihə və faktiki nəticənin müqayisəsi.
  • Natamam, qüsurlu və görülməmiş işlərin müəyyənləşdirilməsi.
  • Qüsurlar düzəldildikdən sonra təkrar baxış.

VR Tikinti və təmirə nəzarət

İşlər davam edərkən keyfiyyəti, tətbiq ardıcıllığını və razılaşdırılmış qrafiki mərhələli izləyin.

Daxil olan xidmətlərGizlət
  • Mənzillərdə təmirə nəzarət.
  • Fərdi evlərdə tikinti və təmir monitorinqi.
  • Materialların düzgün tətbiqinin yoxlanılması.
  • Sonradan örtüləcək işlərə vaxtında baxışın planlaşdırılması.
  • Layihədən kənaraçıxmaların və icra qüsurlarının qeyd edilməsi.
  • İş qrafikinin izlənilməsi.
  • Müqaviləyə uyğun video və səsli məlumatlandırma.

VR Layihə idarəetməsi və koordinasiya

Layihə, büdcə, iş qrafiki və icraçılar arasında əlaqəni vahid idarəetmə ilə təşkil edin.

Daxil olan xidmətlərGizlət
  • İş mərhələlərinin və ardıcıllığının planlaşdırılması.
  • Sifarişçi, layihəçi, podratçı, usta və təchizatçıların əlaqələndirilməsi.
  • İcraçı namizədlərinin qiymətləndirilməsi.
  • Dizayn–smeta–icra uyğunluğunun izlənilməsi.
  • Material sifarişləri ilə iş qrafikinin uyğunlaşdırılması.
  • Əlavə iş və dəyişikliklərin razılaşdırılması prosesinin təşkili.
  • İşlərin təhvilə hazırlanmasının koordinasiyası.

VR Smeta və faktiki xərc hesablamaları

Tikinti və təmirə nə qədər xərc lazım olduğunu, görülmüş işlərin dəyərini və təqdim edilmiş hesabların uyğunluğunu müəyyənləşdirin.

Daxil olan xidmətlərGizlət
  • İlkin smeta və büdcənin hazırlanması.
  • Görüləcək və görülmüş işlərin həcminin hesablanması.
  • Təmir olunmuş mənzildə istifadə edilmiş materialların miqdarının qiymətləndirilməsi.
  • Tikintiyə və təmirə çəkilmiş xərclərin sənədlər əsasında yoxlanılması.
  • İşçilik və material dəyərinin ayrıca hesablanması.
  • Şirkət və ustanın hesablarının faktiki işlə müqayisəsi.
  • Artıq sərfiyyatın, israfın və hesab fərqlərinin təhlili.
  • Yarımçıq işlərin tamamlanması və qüsurların düzəldilməsi üçün xərc hesablaması.

Faktiki ödəniş sənədlə təsdiqlənir; sənəd və ya gizli işlər barədə məlumat çatışmadıqda nəticədə qiymətləndirmənin əsası və məhdudiyyəti göstərilir.

VR Mübahisələr, mediasiya və hüquqi dəstək

Problemli tikinti və təmirdə texniki vəziyyətin, hesablaşmaların və hüquqi mövqeyin aydınlaşdırılması.

Daxil olan xidmətlərGizlət
  • Müştəri ilə şirkət, podratçı və ya usta arasındakı mübahisənin texniki araşdırılması.
  • İşin keyfiyyəti, həcmi və tamamlanma vəziyyətinin qiymətləndirilməsi.
  • Mübahisəli smeta və material hesablarının təhlilinin təşkili.
  • Texniki faktların, ölçülərin və audit materiallarının toplanması.
  • Tərəflərlə texniki həll variantlarının müzakirəsi.
  • Problemli təmirlərdə səlahiyyətli mediator vasitəsilə mediasiyanın təşkili və texniki dəstək.
  • Hüquqi partnyor vasitəsilə pretenziya, şikayət və müqavilələrin hazırlanması.
  • Ayrıca müqavilə və səlahiyyət əsasında məhkəməyədək, məhkəmə və icra mərhələsində hüquqi dəstək.

VR Dam, fasad və izolyasiya

Su, rütubət və istilik itkisinə qarşı obyektin xüsusiyyətlərinə uyğun izolyasiya həlləri.

Daxil olan xidmətlərGizlət
  • Hidroizolyasiya.
  • İstilik izolyasiyası.
  • Dam və fasadlarda su və rütubətə qarşı həllər.
  • XPS, daş yunu, mineral yun və digər sistemlərin seçilməsi.
  • İzolyasiya materiallarının təchizatı və tətbiqi.
  • Mövcud izolyasiya problemlərinə baxış və həllin seçilməsi.

VR Material, avadanlıq və quraşdırma

Layihəyə uyğun məhsulların seçilməsi, təchizatı və ixtisaslaşmış partnyorlar vasitəsilə quraşdırılması.

Daxil olan xidmətlərGizlət
  • Qapı-pəncərə və şüşə: alüminium, PVC, şüşə balkon, sürgülü sistemlər və arakəsmələr.
  • Perqola və qış bağçası: bioklimatik perqola, motorlu örtüklər, şüşə tavan və zip pərdə.
  • İşıqlandırma: LED, çılçıraq, avadanlıq seçimi, təchizat və montaj.
  • Santexnika və sanitar avadanlıqlar: məhsul seçimi, komplektasiya, təchizat və quraşdırma üzrə texniki dəstək.
  • Təbii daş: emal, ölçüyə kəsilmə, səthin işlənməsi, təchizat və üzlük işləri.

VR Mebel və dekor

Məkanınıza uyğun mebel, yumşaq mebel, yataq dəstləri, pərdə və dekor elementlərinin hazırlanması, təchizatı və quraşdırılması.

Daxil olan xidmətlərGizlət
  • Fərdi ölçülü mebel istehsalı və quraşdırılması.
  • Yumşaq mebel və yataq dəstləri.
  • İnteryer dekorlarının istehsalı və montajı.
  • Pərdə, jalüz və digər interyer elementləri.

VR Ağıllı ev sistemləri — Smart Home

İşıqlandırma, iqlim, pərdə, təhlükəsizlik və multimedia sistemlərinin gündəlik həyatınıza uyğun vahid idarəetməsi.

Daxil olan xidmətlərGizlət
  • Ağıllı ev sistemlərinin layihələndirilməsi və quraşdırılması.
  • İşıqlandırma, pərdə və jalüzlərin avtomatik idarəetməsi.
  • İsitmə, soyutma və havalandırmanın idarəetməsi.
  • Domofon, girişə nəzarət və təhlükəsizlik sistemlərinin inteqrasiyası.
  • Səs, ev kinoteatrı və multiroom sistemləri.
  • İdarəetmə panellərinin və mobil tətbiqin sazlanması.

VR Akademiya

Memarlıq, dizayn, tikinti və təmir sahələrində biliklərin praktik tətbiqlə inkişaf etdirilməsi.

Daxil olan xidmətlərGizlət
  • İnteryer dizaynı və funksional planlaşdırma təlimləri.
  • 3ds Max üzrə təlimlər.
  • Tikinti və təmir auditi üzrə praktiki məşğələlər.
  • Material seçimi və tətbiqi üzrə təlimlər.
  • VR Standartları və adaptiv erqonomika üzrə təhsil.
  • Ustad dərsləri və partnyorlarla texniki seminarlar.

VR GLOBAL GROUP-un vahid xidmət platforması və peşəkar tərəfdaş şəbəkəsi vasitəsilə təqdim olunan xidmətlər.

Rəsmi tərəfdaşlar

Uğurlar

[0+]

Tamamlanmış İş

[0 il+]

Təcrübə

[0+]

Tərəfdaş

[0%+]

Müştəri məmnuniyyəti
VR Project

Xəbərlər

  • Telefonla işığı yandırmaq ağıllı ev deyil: Təmir zamanı ən çox edilən səhvlər

    bakivaxti.az

    Müasir dövrümüzdə "Ağıllı ev" sistemi artıq dəbdədir. Telefonla işığı yandırmaq, pərdəni bağlamaq, kondisioneri açmaq dəb halını alıb. Demək olar ki, yeni təmir edən hər kəs evinə az da olsa ağıllı sistem əlavə etməyə çalışır. Xüsusən də sosial şəbəkələrdə evin bir toxunuşla idarə edilməsini əks etdirən videolar insanların marağını daha da artırıb. Doğrudanmı, işığı telefonla yandırmaq "ağıllı ev" deməkdir? Gələcəyin evi necə olacaq? Ağıllı ev tikmək istəyən şəxslər nələrə diqqət etməlidir? Mövzu ilə bağlı Bakıvaxtı.az-a danışan memar, inşaat məsələləri üzrə ekspert Muxtar Ərturan bildirib ki, işığı telefonla yandırmaq sadəcə avtomatlaşdırmanın bir funksiyasıdır: "Həqiqi ağıllı ev isə işıqlandırma, isitmə-soyutma, təhlükəsizlik, su və qaz sızmasına nəzarət, girişə nəzarət və enerji idarəetməsini vahid sistemdə birləşdirir. Ağıllı ev üçün əsas göstərici rahatlıqdan əvvəl təhlükəsizlikdir. Sistem su sızması zamanı yalnız telefona bildiriş göndərməməli, suyu avtomatik bağlamalıdır. Tüstü, qaz sızması və icazəsiz giriş kimi hallar da avtomatik aşkarlanmalıdır". "Gələcəyin evi necə olacaq" sualını cavablandıran M.Ərturan qeyd edib ki, gələcəyin evi sadəcə əmr yerinə yetirməyəcək. "Gələcəyin evi sensorlardan məlumat toplayacaq, sakinlərin vərdişlərini öyrənəcək, enerji sərfiyyatını optimallaşdıracaq və riskləri insan müdaxiləsindən əvvəl aşkarlayacaq. Yəni, ehtiyacı anlayan və təhlükəni qabaqlayan ev olacaq", - deyə müsahibimiz bildirib. Muxtar Ərturan: Ağıllı ev üçün əsas göstərici rahatlıqdan əvvəl təhlükəsizlikdir Ağıllı ev qurmaq istəyənlərə xəbərdarlıq edən memar deyib ki, ən böyük səhv müxtəlif cihazları sonradan alıb qoşmağı "ağıllı ev" hesab etməkdir. Sistem təmir və layihələndirmə mərhələsində planlaşdırılmalıdır: "Elektrik xətləri, internet infrastrukturu, ehtiyat enerji və cihazların uyğunluğu əvvəlcədən nəzərə alınmalı, kritik funksiyalar internet kəsildikdə də işləməlidir. Kibertəhlükəsizlik də vacibdir. Kamera, ağıllı kilid və digər cihazlar evin rəqəmsal giriş nöqtələridir və düzgün qorunmalıdır. "VR Standartları 2026" metodikasında əsas yanaşma texnologiyanın insana uyğunlaşdırılmasıdır. Ağıllı sistem insanın yaşına, fiziki imkanlarına, gündəlik vərdişlərinə və real ehtiyaclarına xidmət etməlidir". Müsahibimiz vurğulayıb ki, ağıllı evin məqsədi texnologiya nümayişi yox, insanın təhlükəsizliyi və yaşayış keyfiyyətini artırmaqdır. İşığı telefonla yandırmaq rahatlıqdır. Həqiqi ağıllı ev isə təhlükəni sizdən əvvəl görüb düzgün reaksiya verən evdir. Gülşən Şərif
  • Bakıda yağışdan sonra küçələr niyə gölə çevrilir? – Muxtar Ərturanla MÜSAHİBƏ

    bakues.az

    Son illər Bakıda yağan intensiv yağışlar bir sıra ərazilərdə subasmaya səbəb olur. Sosial şəbəkələrdə yayılan görüntülərdə avtomobillərin suda qalması, bəzi küçələrdə hərəkətin dayanması əks olunur. Hər dəfə də eyni sual gündəmə gəlir: Bu, sadəcə çox yağış yağması ilə bağlıdır, yoxsa şəhərin infrastrukturu dəyişən iqlim və artan tikinti yükünə hazır deyil? Mövzu ilə bağlı inşaat və şəhərsalma məsələləri üzrə ekspert Muxtar Ərturan Bakues.az-a müsahibə verib. Müsahibəni təqdim edirik: – Muxtar bəy, niyə güclü yağış zamanı Bakının bəzi küçələri su altında qalır? – Bu vəziyyəti yalnız “çox yağış yağdı” ilə izah etmək olmaz. Əsas problem yağış suyunun şəhərdən necə toplanması, saxlanması və kənarlaşdırılmasıdır. Bakının bir çox mühəndis şəbəkələri onilliklər əvvəl, tamam başqa əhali və tikinti sıxlığı üçün qurulub. Bu gün isə şəhərin ərazisi, əhalisi, asfalt və betonla örtülmüş səthlərin miqdarı ciddi şəkildə artıb. Yağış suyu torpağa hopmaq əvəzinə, qısa müddətdə küçələrə və kollektor sistemlərinə yığılır. Üstəlik, yağış suları ilə məişət kanalizasiyasının eyni sistemə yükləndiyi yerlərdə intensiv yağıntı zamanı şəbəkənin imkanları daha tez tükənir. – Bəs, bu cür xoşagəlməz vəziyyətin qarşısını almaq üçün nəticəyönümlü nə etmək lazımdır? – Yağışdan sonra yalnız nasos gətirərək suyu çəkmək həll yolu deyil. Şəhərin problemli nöqtələri əvvəlcədən xəritələnməli, hər ərazi üçün suyun hansı istiqamətdə hərəkət etdiyi hesablanmalıdır. Yağış və məişət kanalizasiya sistemləri mümkün qədər ayrılmalı, köhnə kollektorlar yenilənməli, aşağı relyefli zonalarda əlavə su anbarları və nasos sistemləri yaradılmalıdır. Amma yalnız boruları böyütmək də kifayət etmir. Şəhərin özü suyu qəbul etməyi bacarmalıdır. Su keçirən səki və parkinqlər, yağış bağları, yaşıl ərazilər, yeraltı rezervuarlar və yağış suyunun sonradan suvarmada istifadə edilməsi kimi həllər tətbiq olunmalıdır. – Maraqlıdır ki, Avropada bu problem necə həll edilir? – İnkişaf etmiş şəhərlərin yanaşması çox maraqlıdır. Məsələn, Kopenhagendə qəbul edilir ki, güclü leysan zamanı kanalizasiya bütün suyu qəbul edə bilməz. Buna görə artıq suyun küçələr və yaşıl zonalar vasitəsilə təhlükəsiz istiqamətlərə – göllərə, limana və xüsusi sutoplayıcı ərazilərə yönəldilməsi planlaşdırılır. Rotterdamda isə “su meydanları” yaradılır. Normal havada həmin ərazi park və ictimai məkan kimi istifadə olunur, güclü yağış zamanı isə müvəqqəti su anbarına çevrilir. Yeni tikililərdə də yağış suyunun müəyyən hissəsinin sahə daxilində saxlanılması tələb olunur. Yəni, müasir yanaşma “suyu mümkün qədər tez şəhərdən çıxaraq” deyil, “suyu harada saxlayaq, necə idarə edək və necə yenidən istifadə edək?” prinsipidir. – Ağıllı şəhər və ağıllı kənd bu baxımdan necə olmalıdır? – Fikrimcə, ağıllı şəhər telefonla küçə işığını yandırmaq deyil. Yağışölçən sensorlar, kollektorların doluluğunu ölçən sistemlər, nasosların avtomatik idarə olunması, real vaxt rejimində məlumat toplanması və rəqəmsal xəritələr vasitəsilə hansı küçənin subasma riski daşıdığı əvvəlcədən bilinməlidir. Hətta proqnozlaşdırılan güclü yağışdan əvvəl su anbarlarında tutum boşaltmaq, kritik kollektorları və nasos stansiyalarını hazır vəziyyətə gətirmək mümkündür. Ağıllı kənddə də eyni prinsip işləyir. Yağış suyunu itirmək əvəzinə toplamaq, suvarmada istifadə etmək, relyefdən düzgün yararlanmaq və daşqın axınlarını yaşayış sahələrindən uzaqlaşdırmaqdır. – “VR Standartları 2026” bu məsələyə necə yanaşır? Hər yağışdan sonra küçələrin gölə çevrilməməsi üçün nə etməliyik? – “VR Standartları 2026” metodikasının əsas yanaşması texnologiyanın insana uyğunlaşdırılmasıdır. Ağıllı sistem insanın yaşına, fiziki imkanlarına, gündəlik vərdişlərinə və real ehtiyaclarına xidmət etməlidir. “VR Standartları 2026” metodikasının insan mərkəzli yanaşması baxımından şəhər infrastrukturu yalnız normal gündə deyil, ekstremal şəraitdə insanın təhlükəsiz hərəkətini və yaşayış mühitinin funksionallığını qoruyub saxlaya bilməlidir. Biz yağışı dayandıra bilmərik. Amma küçələrin hər güclü yağışdan sonra gölə çevrilməsinin qarşısını ala bilərik. Ağıllı şəhər problemi baş verəndən sonra reaksiya verən deyil, problemi əvvəlcədən görüb ona hazırlaşan şəhərdir. Cəmilə
  • Evinə qohumunu qeydiyyata salanların nəzərinə — Açıqlama

    demokrat.az

    Əksər vətəndaşlar hətta ən yaxın qohumlarının belə özlərinə aid yaşayış sahələrində qeydiyyata düşməsindən ehtiyat edir. Hesab edilir ki, qeydiyyatda olmaq onlara həmin evdən pay əldə etmək hüququ verə bilər. Bəs, doğrudanmı yaşayış sahəsində qeydiyyatda olmaqla oradan pay almaq mümkündür? Məsələ ilə bağlı Demokrat.az-a açıqlama verən novator memar, inşaat məsələləri üzrə ekspert Muxtar Ərturan bildirib ki, mənzildə qeydiyyatda olmaq həmin mənzildən mülkiyyət payı almaq hüququ vermir. Onun sözlərinə görə, vətəndaşlar arasında bu məsələ ilə bağlı yanlış təsəvvür geniş yayılıb: "Bəzi insanlar hətta yaxın qohumlarını öz mənzillərinə qeydiyyata salmaqdan ehtiyat edirlər. Halbuki yaşayış yeri üzrə qeydiyyatla mülkiyyət hüququ tamamilə fərqli hüquqi anlayışlardır. Azərbaycan Respublikasının "Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında" qanununa əsasən qeydiyyatın məqsədi şəxsin yaşayış ünvanının dövlət tərəfindən uçota alınmasıdır. Yəni bir şəxsin mənzildə qeydiyyatda olması avtomatik olaraq onu həmin əmlakın mülkiyyətçisinə və ya pay sahibinə çevirmir. Lakin burada vacib hüquqi məqam var. Mülkiyyət hüququ ilə mənzildən istifadə hüququnu qarışdırmaq olmaz. Bəzi hallarda ailə münasibətləri, birgə yaşayış və digər qanuni əsaslar şəxsin mənzildən istifadə hüququnun yaranmasına səbəb ola bilər. Bu hüquq qeydiyyatın özündən deyil, qanunvericilikdə nəzərdə tutulan ayrıca əsaslardan irəli gəlir. Məsələn, mənzil nikah dövründə ümumi vəsait hesabına alınıbsa, ər-arvadın əmlak hüquqları yarana bilər. Yaxud şəxs qanuni vərəsədirsə, mirasdan pay almaq hüququ ola bilər. Amma bunların heç biri sadəcə həmin ünvanda qeydiyyatda olmaqla yaranmır. Mənzil sahiblərinə tövsiyə edərdim ki, qeydiyyat, yaşayış sahəsindən istifadə və mülkiyyət hüquqlarını bir-birindən fərqləndirsinlər. Mübahisəli hallarda isə əmlak sənədləri və hüquqi əsaslar ayrıca araşdırılmalıdır. Yekun olaraq, bir şəxsi mənzilinizdə qeydiyyata almaq ona avtomatik mülkiyyət payı vermir. Amma qeydiyyatda olmaması da həmin şəxsin başqa qanuni əsaslarla yarana biləcək hüquqlarını aradan qaldırmır. Hüquqi əsaslara "Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında" Qanunun 1-ci maddəsi, Mənzil Məcəlləsinin 30-cu maddəsi, Ailə Məcəlləsinin 32-ci maddəsi və Konstitusiya Məhkəməsinin qeydiyyatla istifadə hüququnu fərqləndirən qərarı daxildir. Xüsusilə qeyd etmək lazımdır ki, qeydiyyat evdən pay hüququ yaratmır, lakin yaşayış sahəsindən istifadə hüququ ilə bağlı mübahisələrə səbəb ola bilər.
  • MTK borca görə işığı, suyu kəsə bilər? — Açıqlama

    demokrat.az

    Çoxmənzilli yaşayış binalarında sakinlərlə Mənzil-Tikinti Kooperativləri (MTK) və komendantlar arasında xidmət haqlarının ödənilməsi ilə bağlı mübahisələr tez-tez gündəmə gəlir. Bəzi hallarda aylıq kommunal və bina xidmətləri üzrə ödənişləri gecikdirən sakinlərə işıq və su təchizatının dayandırılacağı ilə bağlı xəbərdarlıq edilir. Bu isə mənzil sahibləri arasında narazılığa və hüquqi mübahisələrə səbəb olur. MTK və ya komendant sakin xidmət haqqını ödəmədikdə onun işığını və ya suyunu kəsə bilərmi? Ümumiyyətlə, MTK-nın belə bir səlahiyyəti varmı və sakin bu hədə ilə üzləşdikdə hara müraciət etməlidir? Məsələ ilə bağlı Demokrat.az-a açıqlama verən novator memar, inşaat məsələləri üzrə ekspert Muxtar Ərturan bildirib ki, MTK-nın xidmət haqqına görə sakinin işığını və suyunu kəsməsi qanunsuz müdaxilədir. Onun sözlərinə görə, mənzil-tikinti kooperativinin və ya bina komendantının sakin tərəfindən aylıq xidmət haqqının ödənilməməsini əsas gətirərək onun elektrik və su təchizatını özbaşına dayandırmaq səlahiyyəti yoxdur: "Burada iki anlayışı fərqləndirmək lazımdır ki, binanın saxlanılması üçün ödənilən xidmət haqqı və faktiki istehlak edilən kommunal xidmətlərin ödənişi. Liftin istismarı, ümumi sahələrin təmizliyi, mühafizə və digər xidmətlər üçün ödənişlər qanuni əsaslarla tələb oluna bilər. Lakin həmin ödənişlərlə bağlı borcun yaranması MTK-ya sakinin əsas kommunal xidmətlərini kəsmək hüququ vermir. Elektrik və su təchizatının dayandırılması yalnız qanunvericilikdə müəyyən edilmiş əsaslarla və səlahiyyətli təchizatçı tərəfindən həyata keçirilə bilər. Komendantın şəxsi qərarı və ya MTK-nın daxili göstərişi buna hüquqi əsas sayıla bilməz. Əgər sakin xidmət haqqını ödəmirsə, idarəedici təşkilat borcun əsasını sənədlərlə təsdiqləməli, qanuni tələb və zərurət olduqda məhkəmə qaydasında ödənişin tutulmasına nail olmalıdır. Kommunal xidmətləri təzyiq vasitəsinə çevirmək yolverilməzdir. Belə halla qarşılaşan vətəndaş ilk növbədə MTK-dan yazılı izahat tələb etməli, kommunal təchizatçıya rəsmi müraciət etməli, qanunsuz müdaxilə və təhdid hallarında isə aidiyyəti dövlət qurumlarına və zərurət olduqda məhkəməyə üz tutmalıdır. Çoxmənzilli binaların idarə olunmasında şəffaf müqavilələr, əsaslandırılmış xidmət haqları və sakinlərin hüquqlarına hörmət əsas prinsip olmalıdır. Mənzil sahibinin xidmət borcu ola bilər, amma bu, komendanta onun yaşayış şəraitini məhdudlaşdırmaq səlahiyyəti vermir. MTK binanı idarə edə bilər, lakin vətəndaşın kommunal təminatı üzərində özbaşına hakimiyyət qura bilməz".
  • "İstismara verilmiş binanın üzərinə özbaşına əlavə mərtəbə tikmək ciddi təhlükəsizlik riskidir" - Muxtar Ərturan

    sonxeber.az

    Son illər çoxmərtəbəli yaşayış binalarının tikintisi və istismara verilməsindən sonra MTK-ların binanın üzərində əlavə mərtəbələr inşa etməsi məsələsi gündəmə gəlir. Belə ki, ilkin layihəyə əsasən, məsələn, 9 mərtəbəli nəzərdə tutulan və sakinlərin istifadəsinə verilən binanın üzərinə sonradan daha 2-3 mərtəbənin əlavə edilməsi halları ilə rastlaşılır. Bu zaman MTK-ların əlavə mənzil satışı hesabına gəlir əldə etməyə çalışdığı bildirilir. Lakin belə müdaxilələr binanın konstruktiv dayanıqlığına, daşıyıcı sisteminə və sakinlərin təhlükəsizliyinə hansı təsirləri göstərə bilər? İlkin layihədən kənar əlavə mərtəbələrin tikilməsi hansı hüquqi məsuliyyət yaradır? Ümumiyyətlə, MTK binanı sakinlərin istifadəsinə verdikdən sonra onların razılığı olmadan belə dəyişikliklər edə bilərmi? Mövzu ilə bağlı şəhərsalma və inşaat məsələləri üzrə ekspert, novator memar Muxtar Ərturan Sonxeber.az-a açıqlamasında bildirdi ki, inşaat məsələləri üzrə ekspert olaraq bildirirəm ki, bina ilkin layihədə 9 mərtəbəli nəzərdə tutulubsa, sonradan onun üzərinə əlavə 2-3 mərtəbənin tikilməsi yalnız kommersiya qərarı ola bilməz. Belə dəyişiklik ilk növbədə binanın konstruktiv sisteminə təsir edir. Əlavə mərtəbələr fundamentə, kolonlara, rigellərə və digər daşıyıcı elementlərə əlavə daimi və seysmik yük gətirir. Ona görə bu işlərdən əvvəl bina tam texniki müayinədən keçirilməli, mövcud konstruksiyaların faktiki daşıma qabiliyyəti hesablanmalı və yeni layihə ekspertiza olunmalıdır. Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsinin məntiqinə görə, mövcud binada yalnız konstruktiv və təhlükəsizlik göstəricilərinə təsir etməyən və əvvəl icazə verilmiş parametrləri aşmayan dəyişikliklər sadələşdirilmiş yanaşmaya düşə bilər. Mərtəbə sayını artırmaq isə artıq ilkin tikinti parametrlərini dəyişdirən ciddi müdaxilədir. Xüsusilə Bakı kimi seysmik zonada bu məsələyə çox ciddi yanaşmaq lazımdır. Binanın əvvəlki hesablamaları 9 mərtəbəyə görə aparılıbsa, sadəcə dam örtüyünü söküb üstünə yeni mərtəbələr əlavə etmək mühəndislik baxımından qəbuledilməzdir. Əlavə mərtəbə üçün yeni seysmik və statik hesablamalar, konstruktiv gücləndirmə ehtiyacı və fundamentin vəziyyəti ayrıca qiymətləndirilməlidir. Digər tərəfdən, bina artıq sakinlərin istifadəsinə verilibsə, məsələ yalnız konstruktiv təhlükəsizliklə bitmir. Əlavə mərtəbələr liftlərə, su və kanalizasiya sisteminə, elektrik gücünə, yanğın təhlükəsizliyinə, parklanma və ümumi infrastruktura da əlavə yük yaradır. Mövcud binalarda artırmalar və konstruktiv dəyişikliklərin müvafiq razılaşdırma və texniki müayinə olmadan aparılmasının dayanıqlıq və zəlzələyə davamlılıq üçün risk yaratdığı rəsmi şəhərsalma sənədlərində də ayrıca vurğulanır. "VR Standartları 2026" yanaşmasında da bina sonradan kommersiya məqsədilə dəyişdirilən sadə obyekt kimi deyil, insan təhlükəsizliyini təmin edən bütöv konstruktiv və mühəndis sistemi kimi qiymətləndirilir. Binaya əlavə yük gətirən hər dəyişiklik əvvəlcə insanın təhlükəsizliyi baxımından əsaslandırılmalıdır. Mənim mövqeyim qətidir: bina 9 mərtəbəyə hesablanıbsa, onu sonradan 12 mərtəbəyə çevirmək üçün yalnız MTK-nın istəyi kifayət deyil. Texniki ekspertiza, yeni layihə, qanuni icazə və təhlükəsizlik hesablamaları olmadan belə müdaxilə yolverilməzdir. Əlavə 2-3 mərtəbə əlavə gəlir ola bilər, amma onun yükünü daşıyan beton və armatur kommersiya marağına uyğun güclənmir. Müəllif: İlkin Məmmədkərimov
  • Evlər alınır, amma boş qalır: Mənzil bazarında süni qıtlıq?

    demokrat.az

    Son illər daşınmaz əmlak bazarında mənzillərin yalnız yaşayış üçün deyil, investisiya məqsədilə alınması da geniş yayılıb. Bəzi şəxslər qiymət artımından gəlir əldə etmək məqsədilə mənzil alsalar da, həmin əmlakları uzun müddət boş saxlayırlar. Bu isə mövcud mənzil fondunun nə dərəcədə səmərəli istifadə olunması və bazarda mənzil əlçatanlığı ilə bağlı suallar yaradır. Bəs mənzillərin investisiya məqsədilə alınıb boş saxlanılması daşınmaz əmlak bazarında süni qıtlıq yarada və qiymətlərin artmasına təsir göstərə bilərmi? Bu tendensiyanın ölkə iqtisadiyyatına hansı mənfi təsirləri var? Məsələ ilə bağlı Demokrat.az-a açıqlama verən novator memar, inşaat məsələləri üzrə ekspert Muxtar Ərturan bildirib ki, investisiya məqsədilə mənzil almağın özü iqtisadi baxımdan problem deyil. Onun sözlərinə görə, daşınmaz əmlak insanların yığım və investisiya vasitələrindən biridir: "Problem o zaman yaranır ki, xüsusilə yüksək tələbat olan şəhərlərdə çoxlu sayda mənzil illərlə boş saxlanılır və nə satış, nə də kirayə bazarına çıxarılır. Belə halda bina fiziki olaraq mövcuddur, amma vətəndaş üçün real mənzil təklifinin bir hissəsi deyil. Əgər bu proses geniş miqyas alarsa, kirayə və satış bazarında təklifin daralmasına, qiymətlərin yüksəlməsinə və mənzil əlçatanlığının azalmasına təsir göstərə bilər. Bunun şəhərsalma tərəfi də var. Dövlət və şəhər həmin yaşayış kompleksləri üçün yol, su, kanalizasiya, elektrik və digər infrastruktura vəsait sərf edir. Mənzillərin böyük hissəsi istifadəsiz qalırsa, yaradılmış şəhər infrastrukturu da tam səmərə ilə istifadə olunmur. Amma Azərbaycanda bunun "süni mənzil qıtlığı yaratdığını" dəqiq söyləmək üçün neçə mənzilin uzunmüddətli boş saxlanılması barədə etibarlı statistika olmalıdır. Belə məlumat olmadan bütün qiymət artımını boş mənzillərlə əlaqələndirmək doğru deyil. "VR Standartları 2026"nın insan mərkəzli yanaşması baxımından da mənzil yalnız investisiya aktivi deyil, ilk növbədə insanların yaşaması üçün yaradılan məkan və şəhər sisteminin bir hissəsidir. Mənzil investisiya ola bilər, amma minlərlə mənzilin şəhərin ən tələb olunan ərazilərində illərlə boş qalması normal mənzil bazarının səmərəliliyini azalda bilər. Tikilmiş mənzil istifadə olunmursa, kağız üzərində təklifdir, real bazarda isə deyil".